Mục lục bài viết
Quạt hút hóa chất là quạt có vỏ, cánh và motor chịu được khí ăn mòn, dùng để kéo hơi axit, kiềm, dung môi ra khỏi khu làm việc. Chọn đúng quạt hút hóa chất xoay quanh ba câu hỏi: hóa chất gì và nồng độ bao nhiêu, hơi có dễ cháy không, và hút cả gian hay hút tại nguồn. Bài này đi qua vật liệu, loại quạt, yêu cầu an toàn và lịch bảo trì để bạn tự đánh giá trước khi đặt mua.
Tóm tắt nhanh
- Vật liệu quyết định tuổi thọ: inox 304 cho hơi hóa chất loãng; nhựa PP, PVC, composite cho axit mạnh, nồng độ cao.
- Inox 304 không chịu được mọi axit. Hơi axit clohydric, flohydric và axit sunfuric đặc làm inox 304 rỗ bề mặt.
- Hơi dung môi hoặc khí dễ cháy: motor và vỏ quạt phải đạt chuẩn phòng nổ, không dùng quạt thường.
- Hút tại nguồn (bể mạ, tủ hút) dùng quạt ly tâm; thông gió cả gian dùng quạt hướng trục gắn vách.
- Kiểm tra cánh, ổ bi, dây đai và điện định kỳ; môi trường ăn mòn nặng cần kiểm tra dày hơn nơi khô ráo.
Môi trường nào cần quạt chịu hóa chất?
Bất kỳ khu vực nào có hơi hóa chất tích tụ trong không khí đều cần quạt riêng, vì quạt thông thường khung tôn, cánh hợp kim sẽ bị ăn mòn nhanh. Các nơi thường gặp:
- Xưởng mạ, xi, tẩy rửa kim loại: hơi axit bốc từ bể, nhất là khi dung dịch nóng.
- Phòng thí nghiệm: tủ hút xử lý axit, bazơ, dung môi hữu cơ.
- Dây chuyền ắc quy, pin: hơi axit sunfuric ở khu nạp và châm dung dịch.
- Nhà máy hóa chất, dược phẩm: khu pha chế, khu chứa nguyên liệu.
- Trạm xử lý nước thải: khí H₂S, hơi clo từ bể và khu châm hóa chất.
- Kho hóa chất: cần thay khí liên tục để hơi rò rỉ không tích tụ.
Lý do phải hút ra có ba lớp. Hơi axit gây kích ứng mắt, đường hô hấp khi người làm việc hít phải lâu ngày. Một số hơi dung môi bắt lửa khi đạt nồng độ đủ cao trong không khí. Hơi ăn mòn còn phá máy móc, tủ điện, kết cấu thép quanh khu vực.
Vật liệu nào chịu được hơi axit, hóa chất?
Không có vật liệu nào chịu được mọi hóa chất. Bạn chọn vật liệu theo loại hóa chất, nồng độ và nhiệt độ khí thực tế. Bảng dưới tóm tắt đặc điểm chung; với hóa chất cụ thể, bạn nên tra bảng tương thích hóa học của nhà sản xuất vật liệu.
| Vật liệu | Điểm mạnh | Giới hạn | Phù hợp với |
|---|---|---|---|
| Composite (FRP) | Nhẹ, không gỉ, chịu nhiều loại axit và kiềm tùy nhựa nền | Axit flohydric ăn mòn sợi thủy tinh; khả năng chịu dung môi tùy loại nhựa | Quạt vách, quạt ly tâm cho xưởng mạ, nước thải |
| Nhựa PP | Chịu tốt nhiều axit và kiềm vô cơ, giá hợp lý | Cháy được, giới hạn nhiệt thấp hơn kim loại, độ cứng thấp hơn FRP | Quạt ly tâm hút tủ hút, bể mạ, khí nhiệt độ thường |
| Nhựa PVC | Chịu nhiều axit, kiềm, chi phí thấp | Chịu nhiệt kém hơn PP, giòn khi va đập | Đường ống và quạt nhỏ cho khí nhiệt độ thấp |
| Inox 304 | Bền cơ học, chịu ẩm và hơi hóa chất loãng khá | Rỗ bề mặt với clorua, axit clohydric, axit mạnh nồng độ cao | Xưởng thực phẩm, khu rửa, hơi hóa chất nhẹ |
| Inox 316/316L | Chịu clorua tốt hơn 304 | Giá cao hơn, vẫn không chịu axit mạnh nồng độ cao | Môi trường có muối, hơi clo nhẹ |
Kim loại thường như tôn mạ kẽm hay cánh hợp kim không có lớp phủ chuyên dụng sẽ bị ăn mòn nhanh trong hơi axit. Chỉ dùng chúng cho khu vực xa nguồn hơi, nồng độ thấp.
Nhiều quạt kết hợp vật liệu: vỏ và cánh bằng nhựa hoặc composite, trục bọc nhựa, motor đặt ngoài luồng khí. Cách này giữ được độ cứng mà phần tiếp xúc khí vẫn chịu ăn mòn.
Các loại quạt hút hóa chất thường dùng
Quạt ly tâm: hút tại nguồn qua đường ống
Quạt ly tâm hút khí vào tâm cánh rồi đẩy ra theo phương vuông góc với trục. Loại này tạo cột áp cao, đủ kéo khí qua chụp hút, ống dài, co và tháp xử lý.
- Ưu điểm: cột áp cao, lưu lượng ổn định khi trở lực đường ống thay đổi, hợp với hệ hút có nhiều nhánh.
- Nhược điểm: cồng kềnh hơn quạt hướng trục cùng lưu lượng, tốn điện hơn khi chỉ cần thông gió chung.
- Dùng cho: tủ hút phòng thí nghiệm, chụp hút bể mạ, hệ thống dẫn khí sang tháp hấp thụ.
Dòng quạt ly tâm inox 304 hợp với hơi hóa chất loãng. Hơi axit mạnh cần quạt ly tâm nhựa PP hoặc composite.
Quạt hướng trục: thông gió cả gian
Quạt hướng trục đẩy khí song song với trục quay. Loại này cho lưu lượng lớn ở cột áp thấp, thường lắp trên vách để thay khí cho cả gian.
- Ưu điểm: lưu lượng lớn, gọn, dễ lắp, chi phí thấp hơn quạt ly tâm cùng lưu lượng.
- Nhược điểm: lưu lượng giảm mạnh khi có đường ống dài hoặc lưới lọc, không hợp để hút tại nguồn.
- Dùng cho: thông gió chung kho hóa chất, xưởng mạ, khu rửa; thải phần hơi còn sót sau chụp hút.
Hệ thống quạt kèm thiết bị xử lý khí
Quạt chỉ di chuyển khí, không tự làm sạch khí. Khi khí thải có nồng độ cao, bạn phải ghép quạt với tháp hấp thụ (tháp rửa khí), than hoạt tính hoặc bộ lọc phù hợp trước khi thải ra môi trường.
Trong hệ này, quạt ly tâm thường đặt sau tháp xử lý để hút khí đã rửa. Khí qua quạt khi đó ít ăn mòn hơn, quạt bền hơn. Thiết bị xử lý cần thay vật liệu lọc hoặc dung dịch định kỳ, chi phí vận hành cao hơn quạt thông gió đơn thuần.
Yêu cầu an toàn khi dùng quạt hút hóa chất
Hơi dễ cháy: dùng quạt phòng nổ
Phòng sơn, kho dung môi, khu pha hóa chất hữu cơ có hơi bắt lửa. Ở đây, motor thường, hộp đấu dây hở và tiếp điểm khởi động có thể phát tia lửa hoặc nóng bề mặt đủ để gây cháy. Bạn cần quạt có motor phòng nổ và cánh không phát tia lửa khi va chạm. SSB có dòng quạt thông gió phòng nổ cho thông gió vách và dòng quạt hút ly tâm phòng nổ cho đường ống.
Thiết kế và lắp đặt
- Kín khí: mặt bích, cổ hút dùng gioăng chịu hóa chất để hơi không rò ra phòng máy.
- Motor ngoài luồng khí: quạt truyền động gián tiếp (dây đai) tách motor khỏi dòng khí ăn mòn.
- Thoát nước ngưng: vỏ quạt có lỗ xả đáy để dung dịch ngưng tụ không đọng lại.
- Miệng xả: đặt cao hơn mái, xa cửa lấy gió, để khí thải không quay lại xưởng.
- Tiếp địa và bảo vệ: nối đất vỏ quạt, lắp aptomat chống quá tải; khu phòng nổ dùng tủ điện, cáp đúng chuẩn.
Vận hành
- Không chạy quá nhiệt độ khí cho phép của vật liệu quạt, nhất là quạt nhựa.
- Bật quạt trước khi mở nắp bể hoặc bắt đầu thao tác, tắt sau khi đã đậy kín.
- Đo nồng độ khí tại khu làm việc định kỳ để biết hệ thống còn đủ sức hút.
- Hướng dẫn công nhân cách dừng khẩn cấp và báo sự cố khi quạt rung, kêu bất thường.
Bảo trì quạt hút hóa chất thế nào?
Quạt làm việc trong hơi ăn mòn xuống cấp nhanh hơn quạt ở xưởng khô. Bạn cần lịch kiểm tra riêng cho nhóm quạt này. Quy trình chung cho quạt công nghiệp có ở bài hướng dẫn bảo dưỡng quạt hút công nghiệp; phần dưới là các điểm riêng cho môi trường hóa chất.
Ngắt điện trước khi làm
- Tắt công tắc quạt và cầu dao nhánh.
- Treo biển "Đang bảo trì, cấm đóng điện" tại tủ điện.
- Chờ cánh dừng hẳn, dùng bút thử hoặc đồng hồ kiểm tra không còn điện.
- Mang găng tay, kính chống hóa chất vì bề mặt quạt có thể còn bám cặn axit.
Vệ sinh cánh và vỏ
- Rửa cặn bằng nước sạch hoặc chất tẩy trung tính hợp với vật liệu quạt; không dùng dung môi với quạt nhựa.
- Dùng bàn chải mềm, tránh làm xước lớp bề mặt của composite và inox.
- Làm sạch khe giữa cánh và vỏ, nơi cặn bám làm lệch cân bằng cánh.
- Lau khô trước khi chạy lại.
Kiểm tra cơ khí
- Ổ bi: nghe tiếng kêu, sờ nhiệt độ; bôi mỡ theo chu kỳ nhà sản xuất khuyến cáo, dùng loại mỡ chịu hóa chất nếu ổ bi gần luồng khí.
- Cánh quạt: tìm vết rỗ, nứt, mỏng đi; cánh mòn không đều gây rung và phải thay.
- Dây đai: kiểm tra độ căng, vết nứt; thay theo bộ nếu quạt dùng nhiều dây.
- Bu lông, giá đỡ: siết lại, thay bu lông đã gỉ bằng bu lông inox.
Kiểm tra điện
- Xem dây dẫn, đầu cos có bị ăn mòn, đổi màu hay nứt vỏ cách điện không.
- Siết lại các điểm đấu nối, kiểm tra hộp đấu dây còn kín.
- Đo điện trở tiếp địa và kiểm tra aptomat, relay nhiệt.
- Nếu quạt chạy biến tần, kiểm tra thông số cài đặt và quạt làm mát của biến tần.
Lịch bảo trì gợi ý
| Chu kỳ | Việc cần làm |
|---|---|
| Hằng ngày | Nghe tiếng ồn, cảm nhận độ rung, xem quạt có chạy đủ gió không |
| Hằng tuần | Xem dây đai, đầu nối, vệ sinh lưới và miệng hút |
| Hằng tháng | Vệ sinh cánh, kiểm tra ổ bi, kiểm tra điện |
| Hằng năm | Tháo kiểm tra toàn bộ, đo độ mòn cánh và vỏ, thay vật tư hao mòn |
Đây là mức tham khảo. Khu có hơi axit nồng độ cao nên rút ngắn chu kỳ, khu nhẹ có thể giãn ra. Ghi sổ mỗi lần bảo trì để biết bộ phận nào hỏng sớm và dự trữ phụ tùng.
Trước khi đặt mua
Chuẩn bị các thông tin sau để chọn quạt nhanh và đúng: tên hóa chất và nồng độ, nhiệt độ khí, có hơi dễ cháy không, thể tích gian hoặc số chụp hút, chiều dài đường ống. Giá từng dòng quạt inox 304, composite và phòng nổ có trong bài bảng giá quạt hút hơi axit.
Gửi các thông tin trên qua Zalo 0987.586.796 hoặc gọi hotline 0987.415.514. Kỹ sư SSB Electric tư vấn vật liệu, loại quạt và lưu lượng phù hợp, bảo hành 12–24 tháng tùy dòng sản phẩm.
Chia sẻ bài này
