Mục lục bài viết
Bảo dưỡng quạt hút gió công nghiệp gồm bốn việc lặp lại theo lịch: vệ sinh cánh và lưới, bôi trơn vòng bi, siết lại bu lông, kiểm tra motor và dây đai. Xưởng nhiều bụi cần làm hằng tuần đến hằng tháng; xưởng ít bụi làm hằng tháng đến 6 tháng một lần. Phần lớn công việc tổ bảo trì của xưởng tự làm được, chỉ cần ngắt điện đúng cách và có dụng cụ cơ bản.
Bên dưới là các bước chuẩn bị khi bảo dưỡng quạt hút gió công nghiệp, quy trình vệ sinh và kiểm tra, bảng lịch bảo trì và cách xử lý các lỗi hay gặp.
Tóm tắt nhanh
- Luôn ngắt nguồn, khóa tủ điện và treo biển trước khi bảo trì; chờ cánh dừng hẳn mới tháo.
- Xưởng nhiều bụi: vệ sinh cánh và lưới hằng tuần, kiểm tra toàn bộ hằng tháng. Xưởng ít bụi: vệ sinh hằng tháng, bảo dưỡng lớn 6 tháng một lần.
- Quạt kêu to thường do bu lông lỏng, vòng bi mòn hoặc cánh mất cân bằng. Quạt yếu gió thường do bụi bám cánh hoặc dây đai trùng.
- Vòng bi kín (sealed bearing) không cần bôi trơn định kỳ, chỉ thay khi kêu hoặc nóng.
Kinh nghiệm bảo dưỡng quạt hút gió
Công việc bảo dưỡng quạt hút gió công nghiệp có thể thực hiện tại nhà máy nếu người làm hiểu cấu tạo cơ bản của quạt: cánh, motor, vòng bi, dây đai (với quạt truyền động gián tiếp) và lưới bảo vệ. Làm đều theo lịch giúp phát hiện sớm vòng bi mòn hay cánh lệch trước khi chúng làm cháy motor.
Lợi ích khi xưởng tự bảo dưỡng định kỳ:
- Giữ lưu lượng gió gần với thông số ban đầu nhờ vệ sinh cánh và lưới thường xuyên.
- Tiết kiệm chi phí thuê ngoài cho các việc đơn giản như vệ sinh, bôi trơn.
- Tổ bảo trì xử lý được sự cố nhỏ ngay tại chỗ, giảm thời gian dừng quạt.
- Nắm được tình trạng từng quạt để đặt trước vòng bi, dây đai, motor dự phòng.
Các bước chuẩn bị trước khi bảo dưỡng
1. An toàn điện
- Ngắt hoàn toàn nguồn cấp cho quạt, khóa tủ điện và treo biển "Đang bảo dưỡng, không bật điện" tại công tắc chính.
- Dùng đồng hồ đo kiểm tra lại, chắc chắn không còn điện áp trên dây cấp motor.
- Chờ cánh quạt dừng hẳn mới mở lưới hoặc vỏ.
- Kiểm tra trước việc ngắt điện có làm dừng thiết bị nào khác trong dây chuyền không.
2. Dụng cụ và vật tư
- Dụng cụ cầm tay: cờ lê, tua vít, búa cao su, và dụng cụ riêng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Vật tư vệ sinh: khăn lau, dung dịch tẩy rửa công nghiệp hợp với loại bám bẩn (bụi khô, dầu mỡ).
- Mỡ bôi trơn vòng bi đúng loại, dây đai và vòng bi dự phòng.
Quy trình vệ sinh quạt hút gió
Bụi và dầu bám trên cánh làm nặng cánh, mất cân bằng và giảm lưu lượng. Vệ sinh là việc làm thường xuyên nhất trong lịch bảo dưỡng.
Bước 1: tháo các bộ phận
- Tháo lưới bảo vệ và vỏ theo trình tự trong sách hướng dẫn.
- Chụp ảnh vị trí các chi tiết trước khi tháo để lắp lại đúng.
- Đánh dấu bu lông, đai ốc có dấu hiệu mòn hoặc rỉ để thay.
Bước 2: làm sạch
- Thổi khí nén để làm sạch bụi khô trên cánh và thân motor.
- Lau cánh bằng dung dịch tẩy rửa; không để nước hoặc dung dịch lọt vào motor và hộp đấu dây.
- Làm sạch khe hở, góc cạnh và cửa chớp, nơi bụi và cặn dầu tích nhiều nhất.
Kiểm tra và bảo trì các bộ phận quạt hút
Sau vệ sinh là bước kiểm tra. Đây là lúc phát hiện các hỏng hóc đang hình thành.
Motor và hệ thống điện
- Kiểm tra cuộn dây, đo điện trở cách điện, tìm dấu hiệu quá nhiệt hoặc cháy sém.
- Siết lại đầu cốt, kiểm tra dây dẫn và thiết bị bảo vệ.
- Đo dòng điện khi chạy và so với dòng định mức trên nhãn motor.
Phần cơ khí
- Kiểm tra độ căng dây đai, thay khi thấy nứt hoặc mòn.
- Bôi trơn vòng bi và trục bằng loại mỡ nhà sản xuất khuyến cáo. Vòng bi kín không cần bôi trơn.
- Kiểm tra độ đồng tâm của cánh, chỉnh lại nếu cánh chạm vỏ hoặc rung.
Quạt chạy điện 3 pha cần kiểm tra thêm thứ tự pha sau khi đấu lại dây; cách đấu xem ở bài cách đấu quạt hút 3 pha.
Các vấn đề thường gặp và cách xử lý bảo dưỡng quạt hút
| Triệu chứng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Kêu to, rung mạnh | Bu lông lỏng, vòng bi mòn, cánh mất cân bằng | Siết bu lông, thay vòng bi, vệ sinh và cân bằng lại cánh |
| Yếu gió dù quạt vẫn quay | Bụi bám cánh và lưới, dây đai trùng, cánh lệch góc | Vệ sinh, căng hoặc thay dây đai, chỉnh lại góc cánh |
| Motor nóng bất thường | Quá tải, thiếu pha, vòng bi khô | Đo dòng từng pha, kiểm tra nguồn, bôi trơn hoặc thay vòng bi |
| Quạt không khởi động | Mất nguồn, thiết bị bảo vệ tác động, tụ hỏng (quạt 1 pha) | Kiểm tra cầu dao, rơ le nhiệt, thay tụ |
Nếu đã vệ sinh, thay vòng bi mà quạt vẫn rung, cánh có thể đã cong do va đập. Trường hợp này nên thay cánh thay vì nắn lại.
Lịch trình bảo trì định kỳ quạt hút
Tần suất bảo trì phụ thuộc vào môi trường lắp quạt nhiều hơn là loại quạt.
Tần suất bảo trì theo loại quạt
| Công việc | Môi trường nhiều bụi | Môi trường ít bụi |
|---|---|---|
| Vệ sinh cánh, lưới bảo vệ | Hằng tuần | Hằng tháng |
| Bôi trơn vòng bi (nếu không phải vòng bi kín) | 2 tuần một lần | 3 tháng một lần |
| Kiểm tra điện và cơ khí toàn bộ | Hằng tháng | 6 tháng một lần |
Lịch chi tiết theo từng hạng mục cho quạt thông gió có ở bài bảo trì và vệ sinh quạt thông gió công nghiệp.
Ghi chép và theo dõi lịch sử bảo trì
Mỗi quạt nên có một sổ nhật ký riêng, dán mã quạt lên vỏ để tra cho nhanh. Sổ ghi:
- Ngày bôi trơn và loại mỡ đã dùng.
- Các lần sửa chữa, linh kiện đã thay, nguyên nhân hỏng.
- Số giờ chạy giữa hai lần bảo trì.
Sau vài tháng, sổ này cho biết quạt nào hay hỏng, linh kiện nào cần đặt dự phòng và lịch nào cần rút ngắn.
Tác động của việc không bảo trì quạt hút công nghiệp đúng cách
Bỏ bảo trì không làm quạt dừng ngay, nhưng lưu lượng tụt dần và chi phí đến cùng một lúc khi có sự cố.
- Tốn điện hơn: cánh bám bụi và vòng bi khô làm motor chạy nặng mà lưu lượng vẫn giảm.
- Linh kiện hỏng sớm: vòng bi khô kéo theo trục mòn, motor quá nhiệt; sửa lúc này tốn hơn nhiều so với bôi trơn đúng lịch.
- Dừng sản xuất: quạt hỏng giữa ca làm xưởng nóng, bí hoặc tích khí độc, có khi phải dừng chuyền.
- Mất an toàn: dây điện lỏng gây chập cháy; cánh, lưới lỏng có thể văng ra khi quạt chạy.
Để tránh các tình huống này:
- Giao một người phụ trách lịch bảo trì quạt và kiểm tra sổ nhật ký hằng tháng.
- Đào tạo tổ bảo trì nhận biết tiếng kêu, độ rung và nhiệt độ bất thường.
- Để sẵn vòng bi, dây đai, tụ cho các mã quạt đang chạy, và ngân sách dự phòng cho motor.
- Theo dõi số giờ dừng quạt và chi phí sửa chữa để điều chỉnh lịch.
Xưởng chạy quạt liên tục có thể lắp biến tần để giảm tốc khi không cần đủ gió; xem bài lắp biến tần cho quạt hút.
Bài liên quan: phân biệt quạt thông gió và quạt hút công nghiệp.
Cần thay motor, vòng bi hay cánh cho quạt đang dùng? Gửi ảnh nhãn motor và mã quạt qua Zalo 0987.586.796 hoặc hotline 0987.415.514. SSB Electric có kho linh kiện tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, kỹ sư báo lại linh kiện thay thế và giá.
Xem thêm: tiêu chuẩn quạt thông gió công nghiệp.
Chia sẻ bài này
