Nên dùng quạt hút 1 pha hay 3 pha? Cách chọn theo nguồn điện và công suất

Nên dùng quạt hút 1 pha hay 3 pha phụ thuộc trước hết vào nguồn điện bạn có và công suất quạt cần. Nhà ở, cửa hàng, xưởng nhỏ chỉ có điện 1 pha 220V thì dùng quạt 1 pha. Xưởng đã kéo điện 3 pha và cần nhiều quạt lớn, chạy nhiều giờ mỗi ngày thì nên chọn quạt 3 pha 380V vì motor đơn giản hơn, dòng điện trên mỗi dây nhỏ hơn và dễ gắn biến tần.

Tóm tắt nhanh

• Lưới hạ áp 3 pha 4 dây cho 380V giữa hai dây pha và 220V giữa một dây pha với dây trung tính.
• Cùng công suất, quạt 3 pha 380V kéo dòng trên mỗi dây chỉ khoảng một phần ba so với quạt 1 pha 220V.
• Motor 1 pha cần tụ để khởi động; motor 3 pha tự khởi động, không có tụ, ít chi tiết hỏng vặt hơn.
• Motor 1 pha thông dụng đến khoảng 2,2 kW; quạt lớn hơn mức này hầu như chỉ có bản 3 pha.
• Chỉ có điện 1 pha mà cần quạt 3 pha công suất nhỏ: dùng biến tần đầu vào 1 pha, đầu ra 3 pha.

Điện 1 pha và 3 pha khác nhau thế nào?

Điện 1 pha gồm hai dây: một dây pha và một dây trung tính, điện áp 220V. Đây là nguồn điện của hầu hết nhà ở và cửa hàng.

Điện 3 pha gồm ba dây pha, thường kèm một dây trung tính. Điện áp giữa hai dây pha bất kỳ là 380V. Điện áp giữa một dây pha và dây trung tính là 220V. Vì vậy, từ một tủ điện 3 pha, bạn vẫn lấy được nguồn 220V cho quạt 1 pha, đèn và ổ cắm.

Xưởng muốn có điện 3 pha phải đăng ký với điện lực và lắp công tơ 3 pha. Nếu xưởng chưa có, chi phí kéo điện cũng là một khoản cần tính khi so sánh.

Quạt hút 1 pha: cấu tạo, ưu và nhược điểm

Quạt 1 pha dùng motor cảm ứng 1 pha 220V. Motor có cuộn chạy và cuộn đề; tụ điện mắc với cuộn đề để tạo từ trường quay, giúp motor tự khởi động. Motor quay cánh hợp kim hoặc cánh nhựa, đẩy khí ra ngoài qua khung và cửa chớp.

Ưu điểm

• Cắm được vào nguồn 220V có sẵn, không cần kéo điện 3 pha.
• Đấu dây đơn giản: hai dây nguồn, thêm dây tiếp địa.
• Nhiều mẫu mã, từ quạt hút âm trần nhỏ đến quạt vuông công nghiệp 1380 mm.
• Phù hợp chỗ dùng ít quạt, công suất vừa phải.

Nhược điểm

• Có tụ điện: tụ yếu hoặc hỏng làm motor khởi động chậm, kêu ù, nóng. Đây là lỗi thường gặp nhất của quạt 1 pha.
• Dòng điện lớn: cùng công suất, dòng 1 pha cao hơn nhiều so với 3 pha, cần dây và aptomat lớn hơn.
• Giới hạn công suất: motor 1 pha thông dụng đến khoảng 2,2 kW, không đủ cho quạt ly tâm lớn.
• Lệch tải: xưởng lắp nhiều quạt 1 pha phải chia đều lên ba pha, nếu không một pha sẽ quá tải.

Nên dùng quạt 1 pha ở đâu?

• Bếp gia đình, nhà hàng nhỏ, phòng vệ sinh, văn phòng.
• Cửa hàng, tiệm làm tóc, phòng tập nhỏ.
• Xưởng nhỏ, trang trại hộ gia đình chỉ có điện 1 pha.
• Vị trí lẻ trong xưởng, cần một vài quạt cắm nguồn 220V tại chỗ.

Quạt hút 3 pha: cấu tạo, ưu và nhược điểm

Quạt 3 pha dùng motor cảm ứng 3 pha. Ba cuộn dây stator lệch nhau 120 độ, dòng 3 pha tự tạo từ trường quay nên motor khởi động không cần tụ. Motor nhỏ thường ghi nhãn 220/380V: đấu sao khi chạy lưới 380V, đấu tam giác khi chạy 3 pha 220V từ biến tần.

Ưu điểm

• Dòng điện trên mỗi dây nhỏ: dây cấp nguồn và aptomat nhỏ hơn quạt 1 pha cùng công suất.
• Motor đơn giản: không tụ, không cuộn đề, momen quay đều, ít rung.
• Dải công suất rộng: từ quạt vuông nhỏ đến quạt ly tâm hàng chục kW.
• Dễ điều khiển: gắn biến tần để chỉnh tốc độ theo nhiệt độ, theo ca làm việc.
• Tải cân bằng: mỗi quạt chia đều tải lên ba pha.

Nhược điểm

• Cần điện 3 pha: nơi chưa có phải đăng ký kéo điện, tốn thời gian và chi phí.
• Đấu nối kỹ hơn: cần thợ điện biết đấu sao, tam giác và đảo chiều quay.
• Rủi ro mất pha: khi mất một pha, motor vẫn cố chạy, dòng tăng cao và có thể cháy cuộn dây nếu không có relay bảo vệ.

Nên dùng quạt 3 pha ở đâu?

• Nhà xưởng, kho lớn lắp từ vài quạt vuông trở lên.
• Trang trại chăn nuôi chạy quạt gần như liên tục.
• Hệ hút khói, hút bụi, hút khí dùng quạt ly tâm công suất lớn.
• Tầng hầm, bếp công nghiệp, hệ thông gió có biến tần điều khiển tự động.

Dòng điện chênh nhau bao nhiêu?

Bạn tính dòng điện theo công thức:

• 1 pha: I = P ÷ (220 × cosφ)
• 3 pha: I = P ÷ (1,73 × 380 × cosφ)

Lấy ví dụ quạt có motor tiêu thụ 1,1 kW, hệ số công suất 0,8. Bản 1 pha kéo khoảng 6,3 A. Bản 3 pha kéo khoảng 2,1 A trên mỗi dây pha. Dòng nhỏ hơn cho phép bạn dùng dây cấp nguồn tiết diện nhỏ hơn, sụt áp trên đường dây cũng ít hơn khi quạt đặt xa tủ điện.

Lưu ý: điện năng tiêu thụ phụ thuộc vào công suất thực của motor và số giờ chạy, không phụ thuộc vào việc quạt là 1 pha hay 3 pha. Phần tiết kiệm của quạt 3 pha nằm ở dây dẫn, aptomat, độ bền motor và khả năng gắn biến tần để giảm tốc khi không cần chạy hết công suất.

Bảng so sánh quạt 1 pha và 3 pha

Chọn quạt hút 1 pha hay 3 pha cho xưởng của bạn?

1. Kiểm tra nguồn điện: xưởng có công tơ 3 pha chưa. Nếu chưa và chỉ cần vài quạt nhỏ, dùng quạt 1 pha.
2. Tính tổng công suất quạt: nhiều quạt vuông lớn hoặc quạt ly tâm trên 2,2 kW thì chọn 3 pha.
3. Xét số giờ chạy: quạt chạy cả ngày, cả đêm như trại chăn nuôi nên dùng 3 pha có relay bảo vệ.
4. Xét nhu cầu điều tốc: muốn chỉnh tốc độ theo nhiệt độ, chọn quạt 3 pha kèm biến tần.

Trường hợp chỉ có điện 1 pha nhưng muốn dùng quạt 3 pha công suất nhỏ, bạn có thể dùng biến tần đầu vào 1 pha 220V, đầu ra 3 pha 220V, với motor đấu tam giác. Cách chọn và đấu biến tần có trong bài lắp biến tần cho quạt hút. Không nên chạy motor 3 pha bằng tụ trên nguồn 1 pha vì motor mất một phần công suất và nóng hơn.

Bài liên quan: mua quạt hút công suất lớn tốt nhất.

Khi đã chọn quạt 3 pha, bạn làm theo bài cách đấu quạt hút 3 pha để đấu sao, tam giác và đảo chiều đúng.

Xem các mẫu quạt hút công nghiệp 3 pha, gồm quạt thông gió vuông 3 pha và quạt hút tròn 3 pha, bảo hành 12–24 tháng tùy dòng sản phẩm. Gửi diện tích xưởng và loại điện đang có qua Zalo 0987.586.796 hoặc gọi hotline 0987.415.514, SSB Electric tư vấn mẫu quạt và số lượng phù hợp.